De Stille Week – Schortelwoensdag

In mijn kerkenwerkagenda zie ik op de woensdag in de Stille week, de week voor Pasen, een bijzondere naam staan; Schortelwoensdag of Schorselwoensdag. Volgens mij staat het er voor het eerst in, want het is me nog nooit eerder opgevallen. Een goed moment om eens naar dit oude - voor mij nieuwe – gebruik te kijken. Het is toch mijn gewoonte om in de stille week ruimte en stilte te houden.

Vanaf Palmpasen tot Pasen is de belangrijkste week van het Christendom. Zie hoe Jezus daar liep naar Jeruzalem. Hij hield er zijn intocht, hij werd verraden, verloochend, vals berecht, overgeleverd, gegeseld, geslagen en bespot en aan het kruis geslagen. Toen Hij stierf werd Hij begraven. Op de derde dag is hij opgestaan uit de dood.
Klok in de ReestkerkSchortelwoensdag wordt zo genoemd omdat het klokgelui wordt opgeschort tot en met Stille Zaterdag. De dag wordt in andere landen (vertaald) ook wel Heilige Woensdag, Grote Woensdag of Verraadsdag genoemd. Over het algemeen wordt gedacht dat op deze dag Judas Iskariot voor het eerst met het Sanhedrin sprak over het verraden van Jezus. Het Sanhedrin was bij elkaar gekomen en had besloten dat ze Jezus wilden doden, indien mogelijk nog voor het Paschafeest. Ondertussen wordt Jezus gezalfd door Maria, de zus van Martha en Lazarus, met dure nardusolie. Enkele discipelen zijn hier kwaad over, want de olie had verkocht kunnen worden voor veel geld waarmee weer arme mensen ondersteund konden worden. Judas vertrekt hierop naar het Sanhedrin en biedt zijn diensten aan, hij wil Jezus wel verraden voor geld. Vanaf dat moment keek Judas uit naar een geschikte mogelijkheid om zonder te veel oproer Jezus gevangen te laten nemen.
In Polen is een traditie in gebruik waarbij kinderen een Judaspop van de kerktrappen gooien, die vervolgens door het dorp getrokken werd waarbij hij werd geslagen en bekogeld met stenen. De restanten werden verdronken in een nabijgelegen meertje of riviertje. Bij de afbeeldingen op internet staan voorbeelden van zo’n Judaspop die lijken op een orthodoxe jood. Judas is een lange lijn in de geschiedenis van antisemitisme in het christendom geweest.
Een joods denker die zich onder andere sterk heeft ingespannen voor de dialoog tussen joden en christenen, is Pinchas Lapide. Hij heeft zich meerdere malen in zijn publicaties gebogen over de persoon van Judas. In een brief aan Judas schreef hij over zijn ongeloof over hoe de christelijke traditie met Judas is omgegaan, zelfs al door de evangelisten. Judas als schurk, handlanger van de duivel zelfs. Judas werd het prototype van de jood: vuil, gemeen, schraapzuchtig (30 zilverlingen), onbetrouwbaar.
“Had je maar Simon, David of Jacob geheten’, verzucht Lapide in zijn brief. Misschien had dan menig zelfbenoemde wreker van Jezus’ kruisdood in de loop der eeuwen zijn woede niet aan het adres van de joden gekoeld.’
De tijden zijn voorzichtig veranderd. In plaats van twist, tweespalt zijn de kerken het tweegesprek met de joden al decennialang aangegaan. Ook de protestantse theoloog Karl Barth schreef al: ‘Het blijkt dat ook Judas zijn dood in de plaats van anderen is ingegaan.’ En Jezus’ kruiswoord toen hij zijn Vader om vergeving voor alle mensen aanriep, zal dat ook voor Judas bedoeld zijn. En zo is zijn rehabilitatie slechts een kwestie van tijd.

 

Bijbeltekst van de dag

  • Kortom, de wet hield toezicht op ons totdat Christus kwam, zodat we door ons vertrouwen op God als rechtvaardigen konden worden aangenomen. Maar nu het geloof gekomen is, staan we niet langer onder toezicht, want door het geloof en in Christus Jezus bent u allen kinderen van God. -- Galaten 3:24-26